محمد حسن خان اعتماد السلطنه

480

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

افغانستان كه آن هم چاپ شده « 1 » ، ديگر اكسير التواريخ « 2 » و المتنبئين « 3 » يعنى تاريخ كسانى كه ادعاى پيغمبرى كرده بودند و ظاهرا اين كتاب را براى رفع تهمت از خود نوشته است . چه او با چند تن از پيروان باب محشور بوده است . « 4 » معز الدوله ، بهرام ميرزا ( ص 41 - ص 17 چاپ اول ) پسر دوم عباس ميرزا كه در زمان پدر حاكم خوى بود . در زمان محمد شاه ابتدا والى كرمانشاه ، لرستان و خوزستان شد و ميرزا محمد تقى قوام الدولهء آشتيانى وزير او بود . در 1252 به همراهى رالينسون انگليسى محمد تقى خان چهار لنگ بختيارى را مطيع ساخت . در 1253 به وزارت طهماسبقلى خان قزوينى حاكم قزوين شد و در 1264 به وزارت ميرزا فضل الله نصير الملك علىآبادى حاكم فارس . در 1267 حكومت طهران به او سپرده شد و در 1275 با پيشكارى عزيز خان مكرى والى آذربايجان شد در 1282 به رياست مجلس تحقيق ديوان نظام انتخاب شد و در 1285 به وزارت و پيشكارى ميرزا زكى تفرشى ضياء الملك حاكم خوزستان و لرستان گرديد و دو سال در اين مقام بود . در اواخر سال 1289 حكومت مازندران به وى داده شد و اندك مدتى در آنجا بود . در سال 1292 مجددا به حكومت خوزستان و لرستان فرستاده شد . در اوايل سال 1295 به وزارت عدليه انتخاب گرديد و در شب يكشنبه 8 ذى حجه 1299 به سكته درگذشت . وى پدرزن پاشا خان امين الملك بود كه اندكى پيش از پدرزن در شعبان 1299 در راه مكه فوت شد . از بهرام ميرزا كتابى به نام « نظام ناصرى » در اوايل سلطنت ناصر الدين شاه چاپ شده . عز الدوله ، عبد الصمد ميرزا ( ص 41 - ص 17 چاپ اول ) پسر محمد شاه و زنى از تركمنهاى سالور كه در 6 ربيع الاول 1261 متولد شد

--> ( 1 ) چاپ سنگى ، تهران ، 1273 . اخيرا آقاى هاشم محدث به نام « تاريخ وقايع و سوانح افغانستان » آن را تجديد چاپ كرده است ( تهران ، 1365 ) . ( 2 ) چند نسخهء خطى آن هست و به نوشتهء آقاى محدث آقاى عين الله كيانفر به چاپ آن پرداخته است . ( 3 ) قسمتى از اين كتاب را آقاى دكتر عبد الحسين نواى در كتاب « فتنهء باب » چاپ كرده و چند بار چاپ شده است . ( 4 ) اعتضاد السلطنه بانى تأليف نامهء دانشوران است و ديوان يغما هم نخستين بار به دستور او چاپ شد ( 1283 ) . او فصلى از آثار الباقيهء بيرونى را هم ترجمه كرده و على اكبر داناسرشت به چاپ رسانيده است ( تهران ، 1352 ) .